[ 1502 ] مقالهء [ بيست و دوم ] : اندر خنازير « 1 » آن ، همچون سلعه بود در نتوّ و قبول غمر و فرق بينهما آن است كه خنزير به گوشت چسپيده باشد و اكثريهء اوست كه به جهتى زوال نگيرد مگر در ابتدا و گاه باشد كه به جهات همىگردد به تحريك همچون سلعه . و ايضا خنزير ، به غايت سخت بود زيرا كه مادهء او غليظتر است و بيشتر در لحوم رخو عارض شود خاصه در گردن و بغل و در گردن كوتاه اكثر افتد و بيشتر متعدد بود و همهء آنها را يك كيس باشد و گاه هر واحد را كيس جدا بود مانند سلعه . و خاصهء خنزير است كه كوچك بود مگر به‌ندرت و گاه باشد كه سخت بزرگ شود و اين ورم را خنازير از آن گويند كه او خنازير را بيشتر افتد . و مادهء اين علّت ، رطوبت غليظ است كه در بدن جمع شود از تخمه و سوء هضم و به اعضاى رخو و نرم ريزد . علاج : براى تنقيهء بلغم غليظ ، مقيئات و مسهلات دهند و در تلطيف و تقليل غذا بيشتر كوشند و رياضت بر خلوّ شكم لازم دارند و از حموضات و اغذيهء غليظه و شب خوارى و بسيار گفتن و آواز بلند كردن و غضب شدن اجتناب فرمايند و بالين اين مريض بلند بايد داشت . پس از حصول تنقيه ، ادويهء محلّله ضماد نمايند پس اگر تحليل رفت ، فهو المراد و الّا ادويهء منضجه و مفجره ضماد سازند و بعده [ يعنى پس از آن ] به اندمال جراحت كوشند . [ 1503 ] ذكر اضمدهء محلّله : خردل ، تخم انجره ، زبد البحر ، زراوند ، مقل ، اشق ، زيت كهنه و موم سپيد به هم بسرشند . ديگر : زفت ، عنصل ، مقل ، بيخ كرنب ، بيخ كبر و ترمس ، كوفته و بيخته به سركه و عسل و زيت ضماد نمايند . و مرهم داخليون در تحليل خنازير و ساير اورام صلبيّه نفع كلّى دارد خاصه اگر در وى بيخ سوسن آسمانجونى كوفته و بيخته داخل نمايند و مرهم رسل نيز فايده دارد . ادويه منضجه [ و ] مفجره بارها ذكر يافته [ است ] . و آرد جو و آرد ترمس به زيت و بول كودك نابالغ رشته بر خناير نهادن ، در نضج و تفجير سود دارد . و تخم كتان و تخم مرو و بيخ سوسن كبود و تخم حلبه در شراب جوشانيده و سرگين كبوتر به مقدار حاجت

--> ( 1 ) . قاموس القانون : Scrofula .